پيش از اين در گزارش هاي سازمان غذا و كشاورزي ملل متحد (فائو) بيان شده بود كه بخش دامپروري در جهان يكي از معضلات حاد زيست محيطي است و استدلال كرده بود كه باد معده نشخواركنندگان باعث انتشار متان مي شود و به علاوه اين حيوانات باعث تخريب زمين، آلودگي آب و نابودي تنوع زيستي مي شود. تفكر عامه مردم اين است كه مگر يك حيوان مانند گاو چه مقدار آسيب وارد خواهد كرد؟ ولي اگر در نظر داشته باشيم كه تعداد دام ها در جهان در حال فزوني يافتن از جمعيت جهان است، آنگاه شايد به ابعاد مشكل پي ببريم. (علاقه مندان مي توانند به مقاله «گاوها و آدم ها» در روزنامه اعتماد مورخ 2/3/86 نيز مراجعه كنند.) در اين بين آنچه نبايد فراموش شود، آن است كه تقريباً تمامي كشورها و به خصوص كشورهاي در حال توسعه به دنبال يافتن راه هايي براي اطمينان از «امنيت غذايي» خود هستند و براي اين كار سعي دارند تا حد امكان در موارد مختلف به خودكفايي برسند كه خودكفايي در مواد لبني و پروتئيني يكي از اين موارد است. البته در كنار اين موضوع بايد توجه داشت كه مصرف سرانه شير، گوشت و ديگر اقلام مشابه نيز در سطح جهان در حال افزايش است و كشورها براي پاسخگويي به اين نيازها خود را در مسير افزايش توليد دام و طيور قرار مي دهند كه اين راهكار با اهداف زيست محيطي در تضاد قرار مي گيرد. يكي از موارد جالب در اين بحث، كشور هند است كه علاوه بر محدوديت هاي ساير كشورها، محدوديت هاي مذهبي نيز به موضوع اضافه شده است چون در اين كشور مخالفت هايي در زمينه كشتن گاوها وجود دارد و گروهي از مردم گاوها را پس از پير شدن به يكسري پناهگاه هاي خاص مي فرستند كه تا زمان مرگ طبيعي در آنجا بمانند كه اين به ابعاد مساله مي افزايد. در اين مقاله به موضوع دامپروري در كشور هند پرداخته شده است ولي سوال اصلي آن است كه در كشور ما وضعيت دامپروري و تاثيرات آن بر بحث گرمايش جهاني به چه صورتي است، چون به نظر مي رسد اين صنعت در سال هاي آتي دچار محدوديت هايي خواهد شد و از هم اكنون بايد با شناخت وضعيت كنوني، راهكارهاي مناسبي را براي اين موضوع آماده كرد تا به يكباره اين صنعت غافلگير نشود چون اين صنعت مستقيماً با تغذيه مردم در ارتباط است و هرگونه شوك وارده به آن، تبعات اجتماعي نامناسبي را در پي خواهد داشت.
    
    در اطراف تاج محل وجود گاوهاي تنبل و خماري كه در حال نشخوار كردن هستند، در كنار صداي بوق خودروهايي كه به چپ و راست مي روند و مردان مقدسي كه لباس هايي به رنگ زعفراني بر تن دارند، به عنوان يك تصوير ثابت از هند به شمار مي رود. اين در حالي است كه از اين بين مي توان گاوها را در همه جاي هند مشاهده كرد چون تعداد آنها حدود 283 ميليون راس برآورد شده است كه اين تعداد از همه جاي جهان بيشتر است. بر اين اساس پيش بيني مي شود اين گاوها داراي نقش مخاطره آميزي در بحث گرمايش جهاني باشند.
    
    بايد توجه داشت حيوانات نشخواركننده مقادير زيادي گاز متان از خود دفع مي كنند و تاثير اين گاز در گرمايش جهاني حدود 20 برابر تاثير CO2 است. تعداد دام ها در هند (شامل گوسفندها و بزها) حدود 485 ميليون راس برآورد شده است بنابراين تاثير آنها در گرمايش جهاني بيش از خودروهاي هند است. به علاوه تحقيقات جديد بيانگر آن است كه برآورد انتشار متان از دام هاي هند بيش از برآوردهاي قبلي است و به اين دليل است كه دانشمندان هندي با تعصب زيادي به دنبال طراحي رژيم غذايي مناسبي براي گاوها و ديگر نشخواركنندگان اين كشور هستند تا ضمن تغذيه بهتر، گازهاي مخرب كمتري نيز توليد كنند.
    
    اخيراً دانشمندان مركز امور فضايي احمدآباد در غرب هند فهرست ميزان انتشار متان از بخش دام هند را منتشر كردند كه نشان دهنده انتشار سالانه 75/11 ميليون تن (متريك) از اين گاز بود و اين در حالي است كه تخمين هاي انجام شده در سال 1994 بيانگر عدد 9 ميليون تن در سال بود. البته احتمالاً با افزايش درآمد افراد و افزايش مصرف لبنيات، صنعت لبنيات اين كشور تحت فشار بيشتري خواهد بود تا شير بيشتري توليد كند.
    
    هند به عنوان بزرگ ترين توليدكننده شير جهان مطرح است و با اين وجود بايد بتواند توليد خود را از رقم كنوني 100 ميليون تن (متريك) به 180 ميليون تن تا سال هاي 2022 - 2021 برساند تا پاسخگوي رشد جمعيت و نيز درآمد آنها باشد.
    
    وجود چهارپاياني مثل گاو، بوفالو، بز، گوسفند، اسب و قاطر براي اقتصاد روستايي هند بسيار حياتي است چون آنها قادرند زمين ها را شخم زده و شير توليد كرده و ارابه ها را به حركت درآورند تا محصولات كشاورزي و مردم را جابه جا كنند. طبق آمار وزارت كشاورزي هند، حيوانات داراي سهم 3/5 درصدي از كل توليد ناخالص داخلي هند هستند، اين در حالي است كه اين عدد در سال هاي 1981- 1980 حدود 8/4 درصد بوده است كه نشان دهنده افزايش نقش چهارپايان در اقتصاد اين كشور است. سينگهال مسوول بخش تغذيه دام هاي شيري در موسسه ملي تحقيقات لبنيات در شهر كارنال در شمال هند است. او مي گويد: «هر چند دام ها داراي نقش حياتي در اقتصاد هند هستند ولي گرمايش جهاني نيز نگراني هاي زيادي را ايجاد كرده است. ما به دنبال يافتن راه حل هاي بومي و خاص خود هستيم چون واقعيت هاي موجود جامعه ما با واقعيت هاي كشورهاي غربي متفاوت است.»
    
    در ابتدا بايد توجه داشت اكثر دام هاي هند يا دچار سوءتغذيه هستند يا مواد مغذي كافي دريافت نمي كنند كه اين موضوع برعكس وضعيت كشورهاي پولدار تر است. اين از آن جهت است كه غالب كشاورزان هندي نمي توانند مكمل هاي رژيمي گران قيمت را براي دوره رشد دام هاي خود تهيه كنند و گاوها و دام هاي پير به حال خود رها مي شوند تا خودشان در مزارع چرا كنند. اين در حالي است كه پايين بودن كيفيت غذاي دام باعث كم شدن سلامتي دام مي شود و افزايش توليد متان در دام ها را به همراه دارد. البته با اينكه شركت هاي غربي توانايي راه اندازي اين فرآيندها در هند را داشته و حتي مي توانند محصولات غذايي غربي را در هند عرضه كنند، ولي تقريباً براي اكثريت مردم هند، امكان استفاده از آنها وجود ندارد. به عنوان مثال داروي Monensin يك آنتي بيوتيك است كه باعث كاهش توليد متان در بدن گاوها مي شود ولي براي هندي ها، دارويي بسيار گران به شمار مي رود.
    
    به اين دليل است كه دانشمندان هندي روي راه حل هاي ملي و بومي تاكيد دارند. در اين باره سينگهال مي گويد: «ما مي دانيم كه نمي توانيم از خوراك و علوفه با كيفيت بالااستفاده كنيم چون براي هيچ يك از دامداران دست يافتني نيست، در عوض ما به دنبال روش ها و محصولات ارزان براي حل مشكل هستيم.» او مي گويد: يكي از اين موارد مخلوط اوره، ملاس و مواد معدني است كه علاوه بر ارزان بودن، باعث كاهش 20 درصدي در انتشار متان شده و مواد مغذي بيشتري را نيز در اختيار دام ها قرار مي دهد و بنابراين راحت تر مي توان آن را به كشاورزان بي سوادي فروخت كه از گرمايش جهاني هيچ چيز نمي دانند فقط به دنبال توليد شير بيشتر هستند.
    
    در اكثر رژيم هاي غذايي (براي كاستن گازهاي گلخانه يي)، هدف كنترل ميكروب هاي متانوژن است. اين ميكروب ها در محيط هاي بدون اكسيژن مثل دل و روده گاوها رشد مي كنند و وظيفه آنها تبديل هيدروژن و كربن (محصولات جانبي هضم) به متان است كه يك گاز بي رنگ و بدون بو است. سينگهال مي گويد: «ما از كشاورزان موفق تر مي خواهيم از كنجاله دانه هاي روغني استفاده كنند چون در آنها اسيدهاي چرب اشباع نشده وجود دارد و به اين وسيله مي توان از شر هيدروژن خلاصي يافت.» البته يكي ديگر از روش ها، استفاده از افزودني هاي گياهي است.
    
    بعضي از علف هاي بومي مثل Shikakai و reetha را كه در توليد صابون كاربرد دارند، مي توان به كار گرفت. به اين ليست مي توان انواع دانه هاي روغني را كه داراي تركيبات ساپونين و تانين باشد، افزود. هر چند اين مواد باعث ايجاد كف و تلخ مزگي در غذا مي شود ولي دسترسي ميكروب هاي متانوژن به هيدروژن را محدود مي سازد. سينگهال دراين باره معتقد است از اين مواد در مقادير كم استفاده مي شود و گاوها مزه آن را احساس نمي كنند. او مي گويد: به جاي اين موضوع روي مقبوليت اين مواد در بازارهاي جهاني متمركز شويد.
    
    البته موسسات ديگري از قبيل انستيتو ملي تغذيه و فيزيولوژي حيوانات (NIANP) در بنگلور نيز در حال بررسي گياهان مختلف است. دكتر سمپات رئيس اين انستيتو است. او گفته است ما در حال بررسي تاثيرات تركيبات تانين (از انواع مواد سريع الحصول) مثل برگ چاي هستيم. ما انواع مكمل هاي غذايي را بررسي مي كنيم. موسسات ديگري مثل انستيتو تحقيقات انرژي (TERI) در دهلي نو نيز روي روش هاي جذب متان فعاليت مي كنند. يكي از اين پروژه هاي قديمي و طولاني، پروژه توليد بيوگاز است تا از مدفوع گاوها براي توليد بيوگاز استفاده شود كه اين گاز را مي توان در آشپزخانه به كار گرفت يا حتي با فشرده سازي، آن را به مصرف خودروها رساند. علاقه مندان مي توانند به مقاله «طولاني ترين مسيرها با اولين گام ها طي مي شود» روزنامه اعتماد مورخ 29/1/88 نيز رجوع كنند.) خانم راجشواري يكي از محققان اين موسسه است. او مي گويد: «كشاورزان مي توانند اين گاز را در آشپزخانه استفاده كرده، چراغ هاي خود را روشن يا در خودروهاي خود آن را مصرف كنند.»
    
    او مي افزايد اين پروژه ها در پناهگاه هاي مخصوص گاوها (به نام gaushalas) كه توسط دولت يا افراد مذهبي هندو تهيه مي شود، بسيار مفيد و جذاب است. در اين مراكز از گاوهاي بدون صاحب، پير يا گاوهايي كه شير آنها خشك شده است، نگهداري مي شود. جالب آنكه حدود چهار هزار مركز از اين نوع، در سراسر هند وجود دارد چون در بيشتر ايالت هاي هند (به جز دو ايالت بنگال و كرالا) كشتن گاوها عملي غيرقانوني است. اين خانم مي گويد: «به اين وسيله حداقل مي توان از گاوها يك استفاده يي كرد و با جايگزيني به جاي منابع مرسوم انرژي، از آنها براي كاهش گرمايش جهاني بهره جست.»